Sakanako bidea
Erromesbide zahar honek mendiak, ondarea eta edertasun handiko paisaiak zeharkatzen ditu.
Galtzadaren joana mendilerroen begiradapean
Aralarko mendilerroaren eta Urbasako mendien artean, Sakanako Bideak belardi, haritz eta pago baso eta herri txiki batzuk zeharkatzen ditu, non paisaia eta historia eguneroko bizitzaren parte diren. Inguru horren azpian, antzinako Iter XXXIV.aren aztarna dago, Bordele eta Astorga lotzen zituen galtzada erromatarrarena, zeina, mende batzuk geroago, Santiagorako lehen erromes-ibilbideetako bat bihurtu baitzen. Gaur egun, bere bideek erritmo pausatuko lurraldea, ondare erromanikoa eta bizirik dirauten landa-tradizioak ezagutzeko aukera ematen dute.
Zergatik egin Sakanako Bidea?
Sakanako Bidea egitea Nafarroako Done Jakue bide zaharrenetako batera hurbiltzea da, eta, aldi berean, natura eta landa bizitza protagonista diren bailara bat aurkitzea. Ibilbide jendetsuenetatik urrun, herri, larre eta mendien artean igarotzen da ibilbidea, eta, hein handi batean, Bordeletik Astorgara doan galtzada erromatarraren trazadura zaharrari jarraitzen dio.
IX. eta XI. mendeen artean, bide horrek zeregin nabarmena izan zuen Santiagorako erromesbide gisa, harik eta Antso Nagusiak bultzatutako bideen berrantolaketak Erdialdeari eta egungo Frantses Bideari mesede egin zien arte.
Ibilbideak inguruko aztarna historiko nagusietako batzuetara hurbiltzeko aukera ematen du, hala nola Zamartzeko monasterio erromanikora, erromesen ospitale zaharra, non oraindik bieira maskorrak dauden, edo Itxasperriko Santiago ermitara. Sakanako paisaiari eta abeltzaintza tradizioei ere begirada bat eskaintzen die: larre komunalak, ardi latxa eta Idiazabal JD gazta egitea ibarraren nortasunaren parte dira. Gastronomiak Nafarroari lotutako produktuekin osatzen du esperientzia, hala nola txistorrarekin eta sagardo naturalarekin.
Ohiko galderak
Sakanako Bideak Bordele eta Astorga lotzeko I. mendean eraikitako Iter XXXIV galtzada erromatarraren ibilbidea jarraitzen du. IX. eta XI. mendeen artean, bide hori Nafarroako Donejakue bide nagusietako bat izan zen. Ondoren, Antso Nagusiaren erregealdian zehar Erdialdera egindako erromesaldien desbideraketak, bide honek protagonismoa galtzea eragin zuen. Gaur egun, ibilbidea berreskuratu egin da, Bide Ahaztua edo Asturiasko Bidea izendapenekin.
Sakanako Bidearen Nafarroako zatiak 45-46 kilometro inguru ditu eta Irurtzun eta Ziordia lotzen ditu.
Ibilbidea bizpahiru etapatan osa daiteke, ibiltari bakoitzaren erritmoaren eta esperientziaren arabera. Hiru egunetan banatuz gero, 15 kilometro inguru egin daitezke egunero, eta lasaitasun handiagoz goza daiteke haraneko herriez, paisaiaz eta leku interesgarriez.
Zailtasun txikiko ibilbidea da, bai ikuspegi fisikotik, bai teknikotik. Ibilbideak Sakanako korridore naturala zeharkatzen du nagusiki, erliebe leunarekin, eta, beraz, aukera ona da Donejakue bidean hasten direnentzat.
Bai. Lurraren ezaugarriak direla eta, zikloturismoa praktikatzeko ibilbide egokia da, baita alforjekin ere. Gainera, eremu horretatik igarotzen da EuroVelo 1, Europako fatxada atlantikoa zeharkatzen duen bizikleta bidea, eta Iberiar penintsulan sartzen da, Nafarroan barrena.
Interes gune nagusien artean, Zamartzeko monasterioa (Uharte Arakilen), Itxasperriko Santiago ermita (Egiarretan) eta San Pedro ermita (Altsasun) nabarmentzen dira. Aralarko San Migel santutegia ere bisitatu behar da; 1.241 metroko altueran dago, eta, beste elementu batzuen artean, XII. mendeko esmalteen aurrealdea du.
