Urbasa mendilerroa

Basoa zerumuga bihurtzen den lurraldea

Hemen, izenak “basoko uraren” arrastoa xuxurlatzen duenean eta ordokia harrizko eta pagadizko mantu bat bezala hedatzen denean, denbora nekerik gabe diluitzen da. Urbasako mendilerroan kareharria zizelkatzen duen uraren arrasto pazientzia eta soilguneen isiltasun irekia bizi dira, non behorrak eta ardi latxak mugarik gabe mugitzen diren. Etenaldi eta entzuteko lurraldea da. Trikuharriak oroimen gisa azaleratzen dira, eta iturriek historia zahar bat xuxurlatzen dute, astiro azaleratzen dena, mendilerroaren esentzia izenik gabe azaleratzen utziz.

Urbasa mendilerroa informazio orokorra

Nafarroa mendebaldean kokatzen da, eragin atlantikoaren eta mediterraneoaren arteko muga geomorfologiko eta klimatiko gisa jarduten duen lautada handi bat osatuz. Urbasa eta Andiako Parke Naturalean 1997tik integratutako 11.500 hektarea karstiko ditu, biodibertsitatea interpretatzeko funtsezko gunea.
Erliebea 1.000 metroko batez besteko altitudean dagoen goi-lautada handi batean ageri da, gehienbat penintsulako pagadi zabalenetako batek estalia. Bere geologiak milaka urteko uraren lana erregistratzen du, bere harlanduan kobazuloak, leizeak eta dolinak landu dituena, ikusmen handiko iturburuetan azaleratzen diren akuiferoak elikatzeaz gain. Lurraldeko ohiko bizitza abeltzaintza- eta baso-erabilerarekin lotuta dago oraindik, kontserbazioaren eta artzaintzaren lanbide tradizionalen arteko oreka mantenduz.

Nola iritsi Urbasa mendilerrora?

Urbasa mendilerrorako bidea erraz erregistratzen da Lizarraldea eta Sakana lotzen dituzten bideetan zehar.

• Ardatz nagusia: iparraldetik hegoaldera zeharkatzen du NA-718 errepideak, Olatzagutiatik (iparraldea) edo Lizarratik Urbasako mendatetik (hegoaldea) sartzeko aukera ematen duena.
• Sarbideak: Zudaire, Baquedano edo NA-120 errepidetik sar daiteke Lizarragako Gainean.
• Erreferentzia geografikoa: Iruñetik 70 kilometrora eta Lizarratik 35 kilometrora dago.

Zer egin Urbasa mendilerroan?

Lurraldea ura, harria eta bertan bizi izan zirenen oroimenaren arteko elkarrizketa gisa irekitzen da.

• Pilatosko Balkoian bizi: 200 metrotik gorako hormak dituen zirku harritsu baten gainean kokatutako behaketa espazio absolutua, Ameskoen harana zaintzen duena.
• Urederraren iturburua behatzea: Lurralde horretan, urak turkesa tonuak erregistratzen ditu putzuetan eta kareharritik zuzenean sortzen diren ur-jauzietan. Sarbidea araututa dago eta aldez aurretik erreserba egin behar da.
• Bidezidorren sarea zeharkatu: Bideek basoaren materia erregistratzeko aukera ematen dute, Pagadi Sorgindua, Artzainen Bidezidorra edo Morterutxoko mendizaleen ibilbidea bezalako ibilbideetan zehar.
• Erregistro megalitikoa: Artekosaro bezalako trikuharrien bidez historiaurreko zibilizazioen oroimena behatzeko espazioa, ziurrenik mendilerroko hobekien kontserbatua.
• Espeleologia: materia mineralak barrunbe bereziak ditu, hala nola Cristinos, Akuandi edo Noriturri kobazuloak, parkeko lurpean bizitzeko aukera ematen dutenak.