Gazteluak eta gotorlekuak

Ortzi-muga zaintzen duten lurraldeak

Dorre bakoitzak, harresi-atal bakoitzak, Nafarroako lurraldean zulatutako hobi bakoitzak antzinako behar bati erantzuten dio: behatu, babestu, eutsi. Hemen, denbora ez da gelditzen. Baina horrek ez du esan nahi bere arrastoa desagertu denik. Harlandu artean lerratzen da, horizonteko lerro hauek defendatu zituztenen aztarna bere horretan utziz.

Sendotasunetik ulertzen den paisaia da hau. Gotorlekuak ez dira ezustean, lekuz kanpo, ageri: lurretik agertzen dira, geografiaren beraren luzapen gisa. Horietan oraindik ere segurtasunaren logika, distantziaren kalkulua eta ingurunearen irakurketa etengabea hautematen dira. Ez dute iraganaz abstraktuan hitz egiten, oraindik sumatzen uzten den funtzio zehatz batez baizik.

Zergatik bisitatu Nafarroako gaztelu eta gotorlekuak?

Eraikuntza horiek arakatzeak lurralde bat defentsa ardatz hartuta nola antolatu zen ulertzea ahalbidetzen du.
Nafarroako gotorlekuak ez dira pieza isolatuak, paisaiaren eta mugen kontrola artikulatzen zuen sare baten parte baizik. Gainera, historiaren irakurketa materiala eskaintzen dute: adreiluaren erabilera gune baxuagoetan, harria eremu menditsuetan, erliebearen araberako egokitzapenak. Egitura bakoitzak testuinguru jakin bati erantzuten dio, eta antzinako erresumaren bilakaera politiko eta militarra ulertzen laguntzen du. Espazio horiek bisitatzea erresistentzian, estrategian eta iraunkortasunean oinarritutako lurraldeko bizimodua ulertzeko bidea da.