Amaiurko gaztelua

Azken setioaren aztarna

Gaztelu mendiaren goialdean, harria ez da ia altxatzen, baina, hala ere, leku bat seinalatzen jarraitzen du. Arrastoek, osatugabeak eta sakabanatuak, jada ez dagoen gotorleku batera garamatzate, baina haren oroimenak erresistentziari eta galerari lotuta dirau. Ez da espazio itxi bat, paisaian dagoen presentzia ireki bat baizik. Erliebeak eta aztarnek aukera ematen dute beren funtzioa berreraikuntzen beharrik gabe interpretatzeko, lurrak berak bere defentsaren logikari eutsiko balio bezala.

Amaiurko gazteluaren inguruko informazio orokorra

Amaiurko gaztelua Erdi Aroko gotorlekua izan zen, XII. mendetik dokumentatua dagoena eta denborarekin artilleriara egokitutako egitura baterantz eboluzionatu zuena. Baztanen zuen posizioa funtsezkoa zen bortuz bestaldeko lurraldeen muga kontrolatzeko. 1522an, Gaztelako Koroak bultzatutako konkistaren aurkako azken erresistentzia-gune nafarra bihurtu zen. Nafarroako Henrike II.a erregeari leial zitzaizkion defendatzaileen talde txiki batek setioan zehar eutsi zion jarrerari, urte horretako abuztuan erori zen arte. Ondoren, gotorlekua suntsitu zuten, okupazio berriak saihesteko.
Gaur egun, kokagunea partzialki berreskuratu da Aranzadi Zientzia Elkartearen esku-hartze arkeologikoei eta tokiko biztanleriaren bultzadari esker, jatorrizko egitura identifikatzeko eta haren funtzioa ulertzeko aukera emanez.

Nola iritsi Amaiurko gaztelura?

Amaiurko herrigunetik oinez sartzen da:

• Ibilbidearen hasiera: herriko sarreran dagoen errotaren ondoan.
• Distantzia: 1,5 km inguru.
• Ibilbidea: presa bat eta kanal bat zeharkatzen dituen bide erraza.
• Helmuga: Gaztelu mendiaren gailurra, gazteluaren aztarnak dauden lekua.

Zer egin Amaiurko gazteluan?

Bisita paisaiaren eta kontserbatutako aztarna arkeologikoen interpretazioan oinarritzen da.

• Amaiurko Museoa: indusketetan aurkitutako materialak erakusteko eta kokagunearen historia testuinguruan kokatzeko espazioa.
• Ibilbide arkeologikoa: dorreen, artilleriako kuboen eta defentsarako beste egitura batzuen aztarnak identifikatzeko aukera ematen du.
• Oroitzapenezko monumentuak: hala nola 1922an eraikitako obeliskoa (geroago berreraikia) eta Erresistente Ezezagunari eskainitakoa.
• Ingurune naturala: igoerak Baztango ikuspegi irekiak eskaintzen ditu eta lekuaren balio estrategikoa ulertzen laguntzen du.
• Bisita gidatuak: testuinguru historiko eta arkeologikoan sakontzeko eskuragarri.