Arizkun

Hemen, istorioa oinetxeen sendotasunean eta Bozate auzoan oraindik bizi den isiltasunean kontatzen da. Arizkun lurralde bat da, non harlanduzko arkitektura antzinako leinuen herentziarekin eta, mendeetan zehar, haranaren ertzetan egurra eta harria moldatu zutenen arrastoarekin bizi den. Arizkunen, komentu barrokoen dotorezia, antzinako leinuen kondairak eta zur landuaren indarra daude. Leku horretan sentitzen da iragana Ursua jauregiko harri bakoitzean, eta arte garaikideak mitologia omentzen du Santxotena museoan.

Arizkungo informazio orokorra

Arizkun historikoki Baztango herri garrantzitsuenetako bat izan da. Bere garapen sozial eta ekonomikoa mendeetako bizikidetzaren sekretua gordetzen duten eraikin nobleen eta kaleen hirigunean islatzen da.

Arizkunen nortasuna Bozate auzoari lotuta dago ezinbestean. XIV. mendetik aurrera, txoko hau Agoteen babeslekua izan zen. Historikoki baztertutako komunitatea izan zen, baina arotz eta musikari gisa zuen talentu handiagatik aintzatetsia. Eskubide-berdintasuna 1817ra arte iritsi ez bazitzaien ere, gaur egun haien ondarea haien kulturaren funtsezko zati bat da. Arizkun denborak iraganeko zauriak artean eta tradizioan aberatsa den orainaldian nola integratzen jakin duen erakusten duen adibide bat da.

Zer ikusi Arizkunen?

Arizkun ondare zibil, erlijioso eta etnografikoaren hedapena da, inor axolagabe uzten ez duena.

• Ursua jauregia (Bozate auzoa): Erdi Aroko dorre honen hormetan antzinako leinu baten eta denborak ezabatu ez duen itzal baten oroimena bizi da. Hemen, damaren elezaharrak patioko isiltasunean dirau, harrien artean oraindik sumatzen den misterioa atzean utziz.
• Santxotena Parke-Museoa: Bozaten, Xabier Santxotena artistak aire zabaleko espazio magiko bat sortu du. Zurezko eskulturen bidez, euskal mitologiak bizia hartzen du: lamiak, mikeldiak eta pertsonaia totemikoak bizi dira oinezkoen zirkuitu honetan.
• Aingeruen Andre Mariaren komentua: XVIII. mendeko eraikin bikain hau Juan Bautista de Iturralderen oparia da. Arizkungoa da eta Madrilgo Errege Ogasuneko superintendentea. Bere fatxada barrokoa, neurri handiko armarria duena, gurasoen oinetxearen ondoan ikusten da.
• Gamioxarreako dolarea: Berriki berreskuratutako XVIII. mendeko altxor etnografikoa. Dolare barroko honek udazkenero hartzen du bizia Jo ala Jo elkarteak antolatutako Kirikoketa jaian. Antzinako eran sagardoa nola egiten den ikustea, dolarea jotzen duten egurrezko mazoen erritmoan, Nafarroa zaharraren zentzumenekin konektatzea da.