Baztan eta Bidasoa haranak

Paisaia kontakizun bihurtzen den lekua

Hemen, mendiek beren silueta Kantauri itsasora okertzen dutenean eta ura beti zain egon izan balitz bezala igarotzen denean, denborak ez du aurrera egiten: arnasa hartzen du. Negua ezagutzen ez duela dirudien berde baten belardien artean, errekek hizkuntza zahar bat xuxurlatzen dute, paisaiak bakarrik ulertzen duena. Baztan eta Bidasoako haranetan, pagadien ilunpeak oroimenaren forma gordetzen du, eta harlanduzko baserri gorrixkek lurraren beraren parte balira bezala eusten diote lasaitasunari. Hemen dena materia berekoa da: basoarena, harriarena eta isiltasun partekatuarena.

Baztango haranak eta Bidasoa informazio orokorra

Nafarroako ipar-mendebaldeko lurraldea da, Pirinio Atlantikoan, eta gutxi gorabehera 830 km²-ko hedadura du, naturak eta landa herentziak markatuta. Baztan Ibarraren eta Bidasoa inguruaren loturaren ondorioz sortu zen, Baztan, Bertizarana, Bortziriak, Malerreka eta Urdazubi eta Zugarramurdi bailarak biltzen dituena.
Bere istorioa mugako bizitzari eta lurrarekiko loturari lotuta dago, itsasoz bestaldetik itzuli ondoren paisaia eraldatu zuten armagintzako lurmutur jauregi eta indianoen etxeetan islatuta. Klima ozeaniko leun eta hezeak espezie atlantikoen (pagoa eta haritza) eta labore berezien (kiwia edo palmondoa) arteko bizikidetza errazten du. Euskara, artisautza eta kirol tradizionalak eguneroko identitatearen parte bizia diren lurraldea da.

Nola iritsi Baztan eta Bidasoa ibarretara?

Haranetarako igarobidea, batez ere, N-121-B errepidean zehar erregistratzen da. Errepide horrek hegoaldetik iparraldera zeharkatzen du Baztan, eta Bidasoa ibaiko herriekin lotzen du.

• Iruñetik: Nafarroako hiriburutik 54 kilometrora dago.
• Donostiatik: Erregistroak 64 kilometro inguruko distantzia markatzen du.
• Mugatik: Amaiur, Bera edo Urdax bezalako herriak Frantziarekin muga egiten duten pasabideetatik minutu gutxira daude.

Zer egin Baztan eta Bidasoa ibarretan?

Hemen, paisaia antzinako hizkuntza bezala interpretatzen da, ur, baso eta harriz idatzia.

• Basoan bizi: Bertizko Jaurerriko Parke Naturala bezalako espazioek bidezidorrak eskaintzen dituzte biodibertsitate atlantikoa behatzeko, eta espezie bereziak gordetzen dituen lorategi historiko bat, hala nola sekuoiak eta ginkgoak.
• Lurpea arakatu: Uraren arrastoak duela 14.000 urte sortutako Urdazubiko Leizeak eta Zugarramurdiko Leizeak zizelkatu ditu, non karstaren materiak akelarreen oroimena gordetzen duen.
• Bide berdeak zeharkatzea: "Tren Txikito" ren antzinako ibilbidea Bidasoako Bide Berdea da gaur egun, ibaiertzetako paisaiaren 35 kilometro oinez edo bizikletaz erregistratzeko aukera emanez.
• Ehoketa behatzea: Zubieta, Urdax eta Amaiurko erroten ekomuseoek bizirik mantentzen dute alearen materia eta bailara mendeetan zehar elikatu zuen indar hidraulikoa.
• Tradizioa dastatu: Ohiko bizitza mahaira eramaten da Idiazabal JD gaztarekin, gatzatuarekin, Elizondoko txokolatearekin eta Baztan Zopa edo idi txuletoia bezalako platerekin.