Urzainqui / Urzainki

Hemen, Eskak kareharri zaharren eta baso sakonen artean aurrera egiten duen lekuan, denbora gelditu egiten dela dirudi. Urzainkin, harriak ez ditu etxeak bakarrik mantentzen: oroimena ere gordetzen du; ibaian behera jaisten ziren enborrena eta uraren erritmoan bizitzen ikasi zutenena. Hiribildua presarik gabe ikusten da, ibilguaren etengabeko murmurioaren eta mendiaren presentzia isilaren artean. Igarobide lasaia duen lurraldea da, non basoak, arkitekturak eta eguneroko bizitzak harmonia diskretua osatzen duten, non erronkariar nortasuna azaleratzen den.

Urzainquiren informazio orokorra

Herria 725 metroko altueran dago, Erronkari Haranaren bihotzean, eta lurraldean hedadura txikiena duen udalerria da. Bere hiri-trazadurak zurezko ibai-garraioari lotutako iraganaren aztarna gordetzen du, eta antzinako kaiaren inguruan artikulatzen da, gaur egun ibaiaren ageriko oroimen bihurtua. Urzainquiren historia erresistentzia- eta jarraitutasun-gertakariek zeharkatzen dute, XV. mendean kaparetasun kolektiboa eman zenetik bere baserrian orbainak utzi zituzten gatazka-uneetara. Gaur egun, hiribilduak harreman zuzena du bere ingurunearekin: basoak, ganaduak eta erritmo naturalak bizitza markatzen jarraitzen dute. Euskarak bizirik dirau, eta basozaintzak menditik bere nortasun sakonenaren parte den aberastasuna ateratzen jarraitzen du.

Zer ikusi Urzainkin?

Bisitariak ondare bat aurkituko du, non historia paisaian modu naturalean integratzen den.

• Tourseko San Martin eliza: Eraikin honek hainbat garaitako piezak erregistratzen ditu, XIII. mendeko protogotikotik hasi eta alboko nabe barrokoetaraino. Barruan, XV. mendeko erlikia-ontzi gotiko bat eta prozesio-gurutze errenazentista bat ditu.
• San Salbador ermita: Ibaiaren beste aldean dagoen gune altu batean dago, jatorrizko eliza parrokiala izan zen. Estilo gotikokoa da, barrokoan zaharberritua, eta hirigunearen ikuspegi panoramikoak eskaintzen ditu.
• Pirinioetako arkitektura zibila: Baserriak harrizko etxeen sendotasuna erregistratzen du, balkoi loredunekin eta XVII. eta XVIII. mendeetako armarri heraldikoekin. Melikotx etxea eta Krutxaga etxea nabarmentzen dira, biek portale dintelduak eta ezaugarri neoklasikoak dituzte.
• Dorrearen hondakinak: XVI. mendeko eraikina da, eta oraindik dobeladun portada handia eta armarri bat ditu, lekuaren defentsa-garrantziaren lekuko.