Bertizko Parke Naturala

Non eguraldia berdez disolbatzen den

Bidasoa ibaia itsasorantz doan eta kondairak oraindik erreken artean lerratzen diren txoko honetan, eguraldia lausotzen ari dela dirudi basoaren itzal sakonaren azpian. Hezetasuna pagoen eta haritzen azalari itsasten zaio, eta aireak dentsitate lasaia du, igarobide bakoitza inguratzen duena. Sarreran, lorategi modernista batek muga sotil bat sartzen du ordenatuaren eta nagiaren artean. Hemen natura eta oroimena elkarrekin bizi dira ahaleginik egin gabe: harriaren lasaitasunean, hostoen bibrazioan eta gaur egunera arte oreka hautsi gabe iritsi den paisaiaren iraupenean.

Bertizko Parke Naturala informazio orokorra

Bertizko Parke Naturalak Bertizarana haraneko baso atlantikoko 2.052 hektarea hartzen ditu, Nafarroako iparraldean. Bere historia dokumentatua 1392koa da eta, mendeetan zehar, jabetza pribatu bezala mantendu zen, ustiapen intentsiboaren aurrean bere kontserbazioa bultzatuz.

1984an Nafarroako lehen Parke Naturala izendatu zuten, Pedro Cigak eta Dorotea Fernándezek dohaintzan eman ondoren, eta haien ezaugarri naturalak bere horretan zaintzea ezarri zuten baldintza gisa. Gaur egun, Natura 2000 Sarean dago, Kontserbazio Bereziko Eremu (KBE) gisa. Barruan, penintsulako pagadi garrantzitsuenetako bat dago, eta hariztiak eta haltzadiak ditu, besteak beste, zakil beltza, orkatza, oreina edo bisoi europarra.

Nola iritsi Bertizko Parke Naturalera?

Sarbide nagusia Oronoz-Mugairin dago, Malerreka eta Baztan haranek bat egiten duten lekuan. Handik gurutzatzen da Bidasoa ibaiaren gaineko harrizko zubia, XIX. mendearen amaieran berreraikia, parkeko harrera-gunerako sarrera markatzen duena.

Zer egin Bertizko Parke Naturalean?

Bertizen gizakiak diseinatutako txokoak eta ukitu gabeko espazioak tartekatzen dira.

• Lorategi historiko-artistikoa: 100 urte baino gehiagoko behaketa gunea, non mundu osoko espezieak elkartzen diren, hala nola sekuoiak, gingkoak eta zedroak, urmael eta Art Nouveau estiloko zubien artean.
• Kapera eta beirateak: Bertizko argiaren erregistroa beirate modernisten bidez, beirate horiek beirazko artearen kontserbazioaren erreferente gisa zaharberrituta baitaude.
• Naturaren Interpretazio Zentroa (CIN): Jauregiaren ondoan dago, eta maketen eta benetako materialen bidez basoan egiten den kontserbazio-lana erregistratzeko gune bat eskaintzen du.
• Erreken behaketa: Pagadiaren hezetasuna elikatzen duten ur-jauzi eta erreketan (Suspiro edo Ayansoro) uraren igarotzea erregistratzea ahalbidetzen duten bideak.

• Bidezidorren sarea: Oinez bizitzeko lurralde bat, adierazitako 7 ibilbidetatik:

  - Aizkolegi: Ibilbiderik zorrotzena da, 22 kilometrorekin (joan-etorria) eta 680 metroko desnibelarekin. Bidezidorra pago eta haritzen artean igotzen da gailurreraino, non antzinako jauretxearen hondakinak Pirinioetako eta kostaldeko behaketa puntu absolutu gisa erabiltzen diren.

  - Iturburua: Naturaltasun handiko ingurune batean uraren materia eta landare biodibertsitatea behatzeko diseinatutako ibilbidea.

  - Reparazearako pasealekua: 1,5 kilometroko igarobide leuna, ia zailtasunik gabea, harrera-eremua harrizko zubiarekin eta Oieregiko herrigunean dagoen jauregiarekin lotzen duena.

  - Errekastoetako bidezidorrak: Ayansoro eta Suspiro bezalako ubideen murmurioarekin batera doazen bideak, hezetasuna enborretatik irristatzen da eta Europa hegoaldean hobekien kontserbatutako basoetako baten esentzia erregistratzen du.