Bidasoa ibaia

Mugako ibai baten pultsu atlantikoa

Hemen, ibaiaren ibilbideak antzinako pasabideen memoria gordetzen du, eta urak Atlantikoko mendien artean egiten du aurrera, Kantauri itsasoa besarkatu arte. Bidasoa ibaian izokinaren itzulera eta hegaztiek geldialdia egiten duten paduren xuxurla bizi dira. Iragaitzazko eta mugako lurraldea da, non baso hezea eta antzinako Oiassoren arrastoa harmonia bare batean elkartzen diren, presarik gabe bere ertzetan dabilenari erakusten zaiona.

Bidasoa ibaia informazio orokorra

Penintsularen iparraldeko ardatz egituratzaile gisa erregistratzen da, 66 eta 69 kilometro arteko luzerarekin, Pirinioetako mendiaren eta Kantauri itsasoaren arteko igarobidea zaintzen duena. Bere nortasuna 710 km²-ko arro baten gainean dago, zeinaren materia mineral eta begetalak etengabeko trantsizioa erregistratzen baitu Nafarroan sortu zenetik mugako bokaleraino. Goiko zatian, Oronoz-Mugaire herriraino, Baztan ibaia izena hartzen du, eta behin betiko Bidasoa bihurtzen da, Bertizarana haranean sartzen baita.

Doneztebeko Ezkurra errekaren urak hartu ondoren estutzen den erliebe bat du bereizgarri, haran malkartsuetan zehar isurtzen dena, non harlanduaren materiak eta alubioi-metaketek terraza maila historikoak eratu dituzten. Ibaiertzetako ohiko bizitza mendeetan zehar egon da lotuta urak komunikatzeko eta arrantza-baliabide gisa erabiltzearekin, gaur egun oreka bat mantenduz, non fauna berezia, hala nola bisoi europarra eta igaraba, hiriguneekin batera bizi den.

Nola iritsi Bidasoa ibaira?

Bidasoa ibairako igarobidea erraz erregistratzen da Nafarroako ipar-mendebaldeko haranak eta Gipuzkoako kostaldea zeharkatzen dituzten bideetan zehar:

• Nafarroako zatia: Sarbide nagusia N-121-A errepideari jarraituz egiten da, bere erdiko eta beheko ibilguaren zati handi bat inguratzen duena, Oronoz-Mugairetik Endarlatsara doan emariaren progresioa ikusteko aukera emanez.
• Bokalea: Ibaiaren azken zatia Gipuzkoako Irun eta Hondarribitik edo Frantziako Hendaiatik irits daiteke, puntu horietan ibilgua zabaldu egiten baita itsasoarekin bat egin baino lehen.
• Bide Berdea: Bide Berdea ibilbide pausaturako espazio bat da, Oieregi eta Behobia lotzeko trenbide ibilbide zaharra erabiltzen duena, 42 kilometroko ibilbide irisgarri batean, oinezkoentzat eta txirrindularientzat.

Zer egin Bidasoa ibaian?

Bere ertzetan zehar, esperientzia ur, baso eta oroimenaren artean hedatzen da.

• Bidasoako Bide Berdean bizi: Sunbilla, Doneztebe eta Lesaka bezalako herriak lotzen dituen bidezidor lau baten bidez Atlantikoko paisaia erregistratzeko lurralde bat, baso behaketarako eta zikloturismorako aproposa.
• Nabigazioa eta behaketa: Uretatik erliebea erregistratzeko espazio bat, itsasontzian txangoak eginez edo kayak eta piragua praktikatuz, tarte lasaienetan.
• Arrantzaren kultura: Milaka urteko tradizioaren erregistroa amuarrainak eta izokinak harrapatzen eta askatzen, bereziki Nafarroako tarteko barruti arautuetan.
• Hegazti-faunaren behaketa: balio ornitologiko handiko lurraldea Txingudiko paduretan eta Plaiaundiko Parke Ekologikoan, non Europa iparraldearen eta Afrikaren arteko hegazti migratzaileen atsedena erregistra daitekeen.
• Arakatze historikoa: Faisaien uharteko mugaren oroimena behatzeko espazio bat — munduko jabekidetasun txikiena — edo Irungo Oiasso hiriaren erromatar arrastoa erregistratzeko espazio bat.
• Erriberako mendi-ibiliak: Ibaiertzek tokiko ibilbideak egiteko aukera ematen dute, hala nola Sunbillako pasealeku zirkularra edo Bisustako ur-jauzirako bidezidorra.