Museoak

Lurraldearen arima gordetzen duten bildumak

Nafarroan, memoria ez da geldirik egoten. Antzinako ostatuetan, harrizko etxetzarretan, errotetan, monasterioetan eta gaur egungo eraikinetan bizi da; iraganak gaur egungo bizitzarekin hitz egiten jarraitzen duen lekuetan. Areto isil eta paisaia irekien artean, bertako museoek istorioak gordetzen dituzte, mendiari, burdinari, ofizioei eta haranen izaera modelatu duten sinesmenei lotutakoak.

Bilduma bakoitzak lurraldearen zati desberdin bat uzten du agerian: erromatar aztarna, artzain tradizioa, mendeetan landutako egurra edo baso eta laino atlantikoaren ondoan jaiotako sorkuntza artistikoa. Gune batzuek landa bizitzaren soiltasunetik hitz egiten dute; beste batzuek, berriz, artetik edo arkeologiatik. Guztiek ondarea ulertzeko modu bera partekatzen dute: ez da geldirik dagoen zerbait, orainaldiaren eskutik doan herentzia bat baizik.

Zergatik bisitatu Nafarroako museoak?

Nafarroako museoetan ibiltzeak aukera ematen du historia paisaian eta herrien nortasunean modu naturalean nola integratzen den deskubritzeko. Beira-arasetatik haratago, leku horietako askok lurraren eta bertan bizi izan zirenen arteko harremana bizirik mantentzen dute: artzainak, harginak, almadiazainak, errementariak edo mendien eta bideen artean arrastoa utzi zuten artistak.

Esperientzia aldatu egiten da lekuaren arabera. Kobazulo zaharretan, basoz inguratutako aire zabaleko espazioetan edo gune etnografiko txikietan induskatutako museoak daude, landa bizitzaren erritmo geldoa sumatzen den kokalekuetan. Proposamen garaikideak ere agertzen dira, ingurunearekin hitz egiten dutenak, oreka hautsi gabe.

Bilduma horiek bisitatzea askotariko Nafarroara hurbiltzea da, non espiritualtasun erromanikoa, lanbide tradizionalen memoria eta adierazpen artistiko berrienak elkarrekin bizi diren. Hori guztia artifiziorik gabe, objektu, harri edo argazki bakoitzak bere ahots propioa mantendu dezan ahalbidetuz.